Παντζάρια: ο ξεχασμένος σύμμαχος της κυκλοφορίας του αίματος στα πόδια

Στα χωριά της γιαγιάς μου, το βράδυ της Τετάρτης μύριζε πάντα βραστά παντζάρια. Μπαίνανε στην κατσαρόλα ολόκληρα, με την ουρίτσα τους, και βγαίνανε σκούρα, γλυκά και ζεστά. Κάπου στην πορεία, όπως συνέβη με πολλά καθημερινά φαγητά, τα ξεχάσαμε. Σήμερα όμως, που όλο και περισσότεροι από εμάς σκεφτόμαστε τα πόδια μας, τη βαρύτητα το απόγευμα και το κρύο στα πέλματα, ίσως αξίζει να τα ξαναδούμε.

Ας το πούμε από την αρχή: κανένα τρόφιμο δεν «λύνει» ένα πρόβλημα υγείας. Μπορεί όμως να είναι ένα μικρό, ευχάριστο κομμάτι ενός συνολικότερου τρόπου ζωής που στηρίζει τον οργανισμό. Τα παντζάρια ανήκουν ακριβώς εκεί.

Τι κρύβει ένα ταπεινό παντζάρι

Το βαθύ κόκκινο χρώμα τους δεν είναι τυχαίο. Οφείλεται σε φυτικές χρωστικές, τις βηταλαΐνες, που τα κάνουν να ξεχωρίζουν σε κάθε πιάτο. Εκτός από το χρώμα, τα παντζάρια προσφέρουν φυτικές ίνες, φυλλικό οξύ, κάλιο και ένα μέρος από τις ημερήσιες ανάγκες σε νερό, ενώ έχουν σχετικά λίγες θερμίδες.

Συχνά αναφέρονται και για τα φυσικά νιτρικά που περιέχουν, όπως και πολλά άλλα φυλλώδη και ριζώδη λαχανικά. Ο οργανισμός μετατρέπει ένα μέρος τους σε μια ουσία που συμμετέχει στη χαλάρωση των αγγείων. Με απλά λόγια, αυτός είναι ο λόγος που τα παντζάρια συνδέονται στη συζήτηση με την κυκλοφορία του αίματος. Το πόσο μεγάλη διαφορά κάνει αυτό στην καθημερινότητα του καθενός διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν πρέπει να το περιμένεις ως κάτι θεαματικό.

Και τι σχέση έχουν με τα πόδια;

Τα πόδια είναι το πιο μακρινό σημείο που πρέπει να φτάσει το αίμα και, μαζί με αυτό, το οξυγόνο και οι θρεπτικές ουσίες. Όταν η κυκλοφορία δεν βοηθιέται, πολλοί νιώθουν βάρος, κρύα πέλματα ή κούραση μετά από μια μέρα όρθιοι. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να έχουν πολλές αιτίες, γι' αυτό και δεν αρκεί ποτέ μια μόνο συμβουλή διατροφής.

Εκεί που τα παντζάρια μπορούν να βοηθήσουν είναι ως μέρος ενός μοτίβου: λαχανικά κάθε μέρα, λιγότερο αλάτι και επεξεργασμένα τρόφιμα, αρκετό νερό, καθημερινό περπάτημα. Το χρώμα στο πιάτο είναι μια υπενθύμιση ότι τρώμε «ζωντανά» υλικά, και αυτό από μόνο του έχει αξία.

Μια σημείωση για τα νεύρα

Αν το πρόβλημά σου δεν είναι μόνο η κυκλοφορία αλλά και το κάψιμο ή το μυρμήγκιασμα, τότε μιλάμε για κάτι διαφορετικό, που αφορά τα νεύρα. Στο κύριο άρθρο μας η Ελένη Βλάχου αφηγείται πώς αντιμετώπισε τη δική της νευροπάθεια και πώς ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3 στάθηκε δίπλα στη θεραπεία της. Η διατροφή και τα συμπληρώματα δεν είναι αντίπαλοι· συμπληρώνουν το ένα το άλλο.

Πώς να τα φας: δύο απλές ελληνικές ιδέες

Η καλύτερη είδηση είναι ότι δεν χρειάζεται να αλλάξεις τίποτα ριζικά. Τα παντζάρια ταιριάζουν σε φαγητά που ήδη αγαπάς.

• Παντζάρια με σκορδαλιά. Βράσε τα ολόκληρα με τη φλούδα τους μέχρι να μαλακώσουν, καθάρισέ τα και κόψε τα σε ροδέλες. Σερβίρισέ τα με σκορδαλιά και ένα καλό ελαιόλαδο. Είναι το κλασικό μεζεδάκι που ξέρουμε και αγαπάμε.
• Σαλάτα με παντζάρια. Ψιλοκόψε βραστά παντζάρια και ανακάτεψέ τα με φρέσκα φύλλα, καρύδια, λίγη φέτα, ελαιόλαδο και ξίδι ή χυμό λεμονιού. Το βαθύ χρώμα, η γλύκα και η αλμύρα της φέτας δένουν υπέροχα.

Μπορείς ακόμη να τα ψήσεις στον φούρνο τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο ή να τα προσθέσεις σε ένα ζεστό χειμωνιάτικο ρόφημα με φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Άφησε και τα φύλλα τους: μαγειρεμένα σαν τα χόρτα, με λάδι και λεμόνι, είναι εξαιρετικά.

Τι να προσέξεις

• Μην παρατραβήξεις το ποσό. Ένα μέτριο παντζάρι την ημέρα ή μερικές φορές την εβδομάδα αρκεί, ως μέρος μιας ποικίλης διατροφής.
• Μην ανησυχήσεις αν τα ούρα ή τα κόπρανα πάρουν ροζ ή κόκκινη απόχρωση. Είναι συχνό και συνήθως αβλαβές αποτέλεσμα της χρωστικής, αλλά αν έχεις αμφιβολία, ρώτα τον γιατρό σου.
• Τα παντζάρια έχουν φυσικά σάκχαρα και περιέχουν οξαλικά. Όποιος έχει διαβήτη, νεφρολιθίαση ή παρακολουθεί τα επίπεδα του καλίου του, καλό είναι να συμβουλευτεί τον γιατρό ή τον διατροφολόγο του.
• Αν παίρνεις φάρμακα για την πίεση ή την καρδιά, ρώτα τον γιατρό σου πριν αυξήσεις αισθητά την κατανάλωση παντζαριών ή χυμού παντζαριού.

Ένα μικρό βήμα, κάθε εβδομάδα

Αν πρέπει να κρατήσεις κάτι από αυτό το άρθρο, είναι ότι η φροντίδα των ποδιών δεν ξεκινά από ένα «θαυματουργό» υλικό αλλά από μικρές, επαναλαμβανόμενες συνήθειες. Μια πιατέλα με παντζάρια στο τραπέζι της Κυριακής, ένας περίπατος μετά το φαγητό, λίγο ανέβασμα των ποδιών το βράδυ. Αν παράλληλα σε απασχολεί μούδιασμα ή κάψιμο, μην το αφήσεις να περιμένει: μίλησε με τον γιατρό σου και διάβασε την ιστορία της Ελένης για να δεις πώς άλλοι άνθρωποι βρήκαν τον δρόμο τους.